03:25 ICT Thứ bảy, 20/04/2019

Trang nhất » Tin Tức » Quỳnh Nghĩa » Tư liệu Lịch sử

Di tích lịch sử văn hóa đền Thượng và các lễ hội xưa nay

Thứ hai - 07/01/2013 14:53
Di tích lịch sử văn hóa đền Thượng và các lễ hội xưa nay

Di tích lịch sử văn hóa đền Thượng và các lễ hội xưa nay

Trải qua những biến cố thăng trầm của lịch sử, đền Thượng tọa lạc ở xã Quỳnh Nghĩa, huyện Quỳnh Lưu, tỉnh Nghệ An vẫn đứng hiên ngang luôn giữ được những giá trị vốn có của nó. Cách thành phố Vinh 75 km, từ ngã tư thị trấn Cầu Giát rẽ tay phải 12 km du khách sẽ đến với di tích lịc sử văn hóa này.
Theo sử sách ghi chép, đền Thượng được xây dựng vào thời Lê, thế  kỷ XV trên dãy thạch cương, chính giữa mạch Càn Hợi (Từ núi Xước Nam Thanh, Bắc Nghệ đến tận núi Rồng), tọa Tây Bắc, mặt tiền hướng Đông Nam với diện tích khuôn viên gần 1ha. Cũng theo các bậc cao niên kể lại, đền được một ông thầy địa lí người Tàu chọn hướng xây dựng. Ông đứng trên đất Chân Giá nhìn về hướng Tây Nam thấy núi Long Lĩnh giống con Rồng uốn lượn, đuôi ôm lấy cửa lạch Quèn, đầu vươn ra biển Đông, nhìn lên phía Tây Bắc thấy cánh rừng Chân Giá cây xanh tươi mơn mởn giống hệt chùm râu rồng, ông đã chọn xây dựng đền trên dải râu rồng hướng về phía núi Long Lĩnh.
 Ngôi đền uy nghi, kiến trúc theo kiểu tam tòa: Ca vũ, thiêu hương, chính tẩm. Nhà ca vũ hay còn gọi là Hạ điện, trên đỉnh nhà có lưỡng long triều nguyệt. Đây là nơi tế lễ của làng nhưng trải qua thời gian, mưa bom bão đạn nay không còn nữa. Đến năm 1999 được Đảng bộ và nhân dân Quỳnh Nghĩa tu tạo lại.         Nhà thiêu hương hay còn gọi là Trung điện gồm có 3 gian với 12 trụ cột. 4 cột hiên trước có sơn son thiếp vàng, được chạm nổi hình áng mây trôi và rồng leo cột. Bên ngoài hai đốc hiện còn hình tượng hổ phù ngậm thư trời, phía trong có bức đại tự “Thượng đẳng tối linh” và một số đồ tế khí như: tàn lọng, cờ quạt, gươm đao, có hai bạch hạc chầu ngự, có chuông đồng và trống đại được khắc vẻ hoa văn, họa tiết hết sức tinh xảo. Nhà chính tẩm hay còn gọi là Thượng điện kết cấu 2 gian, 2 hồi. Trên đỉnh nóc 4 đầu đao trang trí hình rồng uốn lượn. Trong nhà, thờ các vị thần, có long ngai bài vị được sơn son thiếp vàng. Sự bài trí trong đền rất uy nghi, thẫm mỹ làm tăng thêm vẻ huyền bí của thần linh. Theo thần phả và sắc phong, đền Thượng thờ hai vị thần chính là Đế thích thần thông và Cao Sơn Cao Các. Đây là hai thiên thần, nhiên thần đồng thời cũng là phúc thần của làng, qua nhiều lần hiệu ứng, linh ứng đã được tặng phong tới mức thượng trật (Thượng đẳng thần) và được người dân địa phương tôn thờ với tấm lòng thành kính ngưỡng mộ. Đền còn thờ vọng Tứ vị và 3 vị quận công họ Trương. Ngoài ra theo nguyện vọng của Đảng bộ và nhân dân xã nhà đền đã rước, thờ Chủ tịch Hồ Chí Minh và 234 liệt sỹ của quê hương Quỳnh Nghĩa.
Đền Thượng là nơi chứng kiến nhiều sự kện lịch sử quan trọng của nhân dân xã Quỳnh Nghĩa trong suốt quá trình xây dựng và phát triển. Ở xa làng, nằm giữa rừng cây cổ thụ nguyên sinh nên đền rất kín đáo, đảm bảo được bí mật. Thấy được lợi thế về địa điểm của đền Thượng nên nơi đây đã trở thành nơi đội tự vệ của làng ngày đêm luyện tập. Huyện ủy cũng chọn nơi này làm nơi liên lạc và đóng trụ sở hoạt động bí mật. Ngày 1-4-1931 tại đền Thượng, chi bộ Đảng cộng sản đầu tiên của xã Quỳnh Nghĩa (Tức Phú Nghĩa Thượng trước kia) đã ra đời và sau đó nhiều cuộc họp của huyện ủy, chi bộ, nhiều cuộc mít tinh, diễn thuyết, đấu tranh chống thực dân Pháp và phong kiến tay sai đã lần lượt diễn ra. Dưới sự chỉ đạo của cán bộ Việt Minh huyện, ngày 16-8-1945, nhân dân Quỳnh Nghĩa đã đứng dậy đập tan bọn hào lý, những giành chính quyền và thành lập Ủy ban Cách mạng lâm thời. Đây là một trong địa phương giành được chính quyền sớm nhất ở huyện Quỳnh Lưu.
Đền Thượng từ khi xây dựng đến nay đã được 4 lần phong sắc và tu sửa, tôn tạo. Đến năm 1996, đền vinh dự được Nhà nước công nhận là di tích lịch sử văn hóa cấp Quốc gia. Xã đã giao cho Hội người cao tuổi trông coi, bảo vệ, tổ chức lễ tế hàng năm và cử bản từ trông coi đền, mở cửa ngày mồng một, ngày rằm hàng tháng cho bà con trong làng, ngoài xã đến dâng hương. Hằng năm vào ngày 11 và 12 tháng Giêng âm lịch làng lại tổ chức Tế lễ đền Thượng. Người dân trong làng, ngoài xã cứ đến ngày lễ lại tập trung ở đền thắp hương cầu nguyện để cầu cho một năm mưa thuận, gió hòa, gặp nhiều tài lộc. Đây đã trở thành một thói quen và là nét đẹp văn hóa của mỗi người dân địa phương và của du khách thập phương tới đền.
 Di tích lịch sử văn hóa đền Thượng từ xa xưa đã gắn liền với các lễ hội của làng như: lễ rước thần Hoàng, lễ cầu ngư, lễ hội Trò Lề...Lễ rước thần Hoàng cứ 3 năm làng lại tổ chức một lần, rước thần từ đền Thượng về đình Trung, có kiệu tàn lọng, cờ quạt, gươm dao, trống chiêng rất uy nghi đẹp mắt. Sau 3 ngày tế lễ tại đình lại nghinh thần hồi quy  đền Thượng, dân làng tiếp tục hội vui chơi sau hàng tuần lễ mới kết thúc. Hằng năm làng còn tổ chức lễ hội cầu ngư tại bến thuyền đánh cá vào ngày 14 tháng giêng âm lịch nhằm cầu mong cho một năm trời yên biển lặng, đánh bắt được nhiều hải sản. Lễ hội bắt đầu bằng việc rước thần từ đền Cá Ông về tới điện thờ nơi bến thuyền. Trong quá trình diễn ra lễ hội có tổ chức đua thuyền sôi nổi. Đây là lễ hội đặc trưng của một vùng quê miền duyên hải. Nổi bật trong số đó là lễ hội Trò Lề thể hiện tứ dân, tứ thú: sỹ, nông, công, thương; ngư, tiều, canh, mục. Cứ 12 năm làng lại tổ chức một lần vào năm Tý. Trò này được dàn thành trận mạc, bên triều bên hóp, có tướng, có voi, ngựa, giáo mác bằng tre, nứa, giấy trông oai nghiêm chỉnh tề được tập luyện và đánh nhau từ rằm tháng giêng đến rằm tháng hai thì kết thúc. Tướng bên triều là một vị già làng quắc thước, thuộc con nhà thế phiệt, có chức hàm, ngồi trên voi nan chỉ huy đánh trận. Sau khi thắng trận, theo tục lệ vị tướng này bị người xem lột hết quần áo xé mỗi người mỗi mảnh để làm bùa hộ mệnh treo ở nhà, nhất là cho trẻ nhỏ. Hội Trò Lề lần cuối cùng diễn ra vào năm Mậy Tý (1948) hiện nay đang được chính quyền và nhân dân địa phương từng bước khôi phục.
Di tích lịch sử văn hóa đền Thượng cùng với những lễ hội văn hóa gắn liền với nó mang một giá trị và ý nghĩa vô cùng to lớn trong đời sống tinh thần của người dân địa phương. Tin chắc rằng, với sự quan tâm đầu tư của các cấp lãnh đạo, của Đảng ủy, chính quyền địa phương và nhân dân trong, ngoài xã, đền Thượng và các lễ hội nơi đây sẽ ngày càng thu hút được nhiều hơn những người tín tâm và du khách từ khắp nơi đến viếng thăm.


Tác giả bài viết: Phạm Mai Loan

Tổng số điểm của bài viết là: 22 trong 7 đánh giá
Click để đánh giá bài viết
Từ khóa: n/a
Comment addGửi bình luận của bạn
Mã chống spamThay mới

Những tin mới hơn

Những tin cũ hơn

 

Thống kê truy cập

Đang truy cậpĐang truy cập : 6


Hôm nayHôm nay : 63

Tháng hiện tạiTháng hiện tại : 6464

Tổng lượt truy cậpTổng lượt truy cập : 1803322

Tỷ giá ngoại tệ